Taalbaas Stavering

Twalûden
It wurd boat wurdt útsprutsen mei it twalûd oa. Dat twalûd sit ek yn toan, moal, doaze.
Yn it Hollânsk komt dat twalûd allinnich foar de letter r foar. Op skrift wurdt it yn dy taal net as twalûd oanjûn, mar as lang ienlûd. De Hollânske wjergader fan boat is boot (ferskillende stavering en ferskillende útspraak) en foar it Fryske boar hat it Hollânsk boor (ferskillende stavering, mar deselde útspraak). Hollânsktaligen fernimme net dat se dêr in twalûd útsprekke.

Dekôr of dekoar?
Twalûden wurde stavere mei twa ferskillende letters. As it letterpear út twa deselde tekens bestiet, wurdt dêr it lange ienlûd mei bedoeld, b.g. knoop.
It útsprekken fan in twalûd foar de r giet suver automatysk, sawol yn it Hollânsk as yn it Frysk. Mar hoe sit it dan mei lienwurden dy't ferfryske wurde? It Frânske décor hat yn de Fryske foarm in k krige, mar yn it nije Frysk Hânwurdboek ek in o mei in kapke. Foar de r soe men dêr in twalûd ferwachtsje, yn it Frysk stavere mei oa. Soe it net better wêze om it wurd as dekoar te skriuwen?

Frânske útspraak
Yn de Frânske útspraak skynt de (lange) o fan décor wat leger yn de mûle te lizzen, sa likernôch as yn stôk. Is it foar ús net folle gewoaner om foar de r (ús r) it twalûd oa te sizzen? De wurden dekoraasje en dekoratyf hawwe gjin ô. Dat komt omdat de klam der net op falt, mar as de klam der al op komt te lizzen, soe de o miskien better troch oa as troch ô ferfongen wurde kinne. Wat fine jo better: dekôrstik of dekoarstik? It is mar in fraach. Jo kinne reagearje.

Taalbaas Stavering

As jo de trije wurden hjirûnder lêze, sille jo ta ien en deselde útspraak komme. Mar wat wurdt der no winliken bedoeld mei dy wurden? Ja, it is hjir al om de betsjutting te rêden! Hokker is goed stavere?

A. jierren
B. hierren
C. hjirren

Klik hjir foar it goede antwurd

Taalbaas Stavering

Stavering fan Ingelske wurden
It Frysk hat genôch wurden om ús goed útdrukke te kinnen. Mar wat moatte wy, as der in nij begryp ynfierd wurdt? As der net sa gau in Frysk wurd betocht wurde kin, moat it mar liend wurde. Dan komt der mei it nije begryp fuort in nij (frjemd) wurd yn gebrûk. Sa binne de lêste jierren gâns wurden, eins op alle mêd wol, benammen út it Ingelsk oernommen. Lienwurden dus.
In lienwurd wurdt meastentiids mei ham en gram oernommen, mar it kin ek in Frysk jaske krije. Dat wol sizze dat it skreaun wurdt neffens de Fryske staveringsregels.


Iisclub of iisklup
Foar 'feriening' is út it Ingelsk it wurd 'club' liend: sportclub, fuotbalclub ensfh.
Dat wurdt langer net as frjemd, mar as in eigen Frysk wurd sjoen. Dan wurdt klup skreaun, om't de Fryskprater de Ingelske útspraak oerdreaun fynt en dus net oernimt.
Dat is mei rjocht liene! Club wurdt weromjûn oan it Ingelsk en klup is fan ús.
Yn de gearstalling iisclub binne in Frysk en in Ingelsk part oanelkoar bakt. Om't wy leaver gjin twa talen trochinoar grieme wolle, hat iisklup de foarkar. Club stiet wol yn it nije hânwurdboek, mar mei in ferwizing nei klup.

Oarspronklike of Fryske stavering?
Eins soenen wy net te gau frjemde wurden oernimme moatte, want fakentiids is der wol in Fryske wjergader. Mar as de betsjutting in nuansearring jout fan it eigen wurd, dan hat it doel en nim it frjemde wurd oer. Dan komt it probleem fan de skriuwwize! Sil it wurd de oarspronklike stavering hâlde, of moat dy oanpast wurde oan it Frysk?
Wat is better, of wat hat jo foarkar:
Club of klup? Of dochs mar feriening?
Caravan of kerreven? Of kampearwein?
Team of tiim? Of leaver ploech?

Taalbaas Literatuer

De gemeente Smellingerlân hat 2010 útroppen ta in jier om Rink van der Velde te betinken. Meikoarten komt yn it museum yn Drachten ek in útstalling oer Van der Velde. Yn dat ramt diskear in fraach oer ien fan Rink van der Velde syn boeken. Wêr komt it folgjende fragmint út?

“Hy snúft de rook fan flear, toarnehage en koetsebei yn. En te foet ûnderweis nei Smellie sûget er by de Hoptunen de blossems fan de kamperfoelje leech. ‘Popsûgers, fanke, priuw mar.’”

1. Foroaring fan lucht (1971)
2. Pake Sytse (1975)
3. De nacht fan Belse Madam (1991)

Klik hjir foar it goede antwurd

Taalbaas Stavering

Alearen wie der yn it Frysk it wurd skriftekennisse. Dat wurdt (spitigernôch?) net mear brûkt, om’t it as âldfrinzich sjoen wurdt. Wy hawwe der in nijer (moderner) wurd foar, mar wat is dêr krekt de goede stavering fan? Is dat A, B of C?

A. litteratuer
B. lyteratuur
C. literatuer

Klik hjir foar it goede antwurd